CIL XV S. 534
Forma: 110
1. [M PET]RONI LEONIS
2. APOLLONIVS SER F[EC]
[M. Pet]roni Leonis Apollonius ser(vus) f[ec(it)].
Edizioni. CIL VIII 10477.5 = 22636.6 ("mardelle", Philippeville, ora Skikda). Hartley 1973, 53 N. 28.
Commenti. Secondo Zucca 1987, 675 si tratta di un dolio. Indubbiamente Leo compare come servo di M. Petronius Veteranus in CIL XV 2480 (Bloch). Apollonius ricompare come servo di Petronia Galla, evidentemente figlia ed erede di Leo, v. CIL X 8056.261 = S. 620.
Novum CIL XV S. 534/2480
Forma: 110
1. Q∙PETRONIVS
ramus palmae
2. SATVRNI'N[VS---]
Q. Petr[onius] Saturn[inus ---].
Edizioni. CIL III 12011.11. Hartley 1973, 53 N. 29 (m., Bregenz). Hartley 1973, 53 N. 30 (m., Vindonissa). Steinby 1978-79, 79 N. 184. Steinby 1987, 48 N. 113. Della Porta - Sfredda - Tassinari 1998, 182 (m. da Pavia). Non in Pallecchi 2002.
Commenti. Supponendo che si tratti dello stesso bollo, la trascrizione dell'es. da Bregenz è basata sull'es. da Vindonissa dove è conservata solo la prima riga con il nome completo al nominativo. Q. Petronius Saturninus ricompare in una variante, v. sotto.
Novum CIL XV S. 534/2480 var.
Forma: 110?
1. Q∙PETRONI
2. SATVRNINI
Q. Petroni Saturnini.
Edizioni. Martínez-Saiz 1977, 36 (m., Museo di Pavia). Steinby 1978-79, 79 N. 185. Cfr. CIL III 12011.11.
Commenti. A differenza del bollo precedente il nome è al genitivo, manca il ramo di palma.
CIL XV 2480
Forma: 110
1. M·PETRON·VET^ERAN[---]
2. LEO SER·FECIT
M. Petron(i) Veteran[i] Leo ser(vus) fecit.
In bolli separati, sopra e sotto piccolo ornamento ripetuto cinque volte, a sinistra caduceus alatus in cuspidem desinens.
Edizioni. CIL X 8056.261 (d.).
Commenti. Dolio dai paludi Pomptini (Marini 1884, 420 N. 97f). M. Petronius Veteranus compare in un dolio rinvenuto vicino a Bolsena (AdI 1882, 160). Dressel rimanda anche a CIL XV 2488 per Leo ser(vus), ma si tratta evidentemente di una persona diversa.
Datazione. I sec. d.C. oppure inquadrabile intorno alla metà del II, Scardozzi 2015, 219.
CIL XV 2480 var.
Forma: 110
1. M·PETRON^I·VET^ER
2. LEO·SER·FEC
M. Petroni Veter(ani) Leo ser(vus) fec(it).
In bolli separati, a sinistra ramo di palma, sotto "bucranii e fave".
Edizioni. G. Tomassetti, BCom 1899, 286 ("sigilli figulini", d.?). Quilici 1974, 703 n. 7. Steinby 1978-79, 70 N. 110.
Commenti. Il testo è lo stesso di 2480, salvo il primo nesso in r. 1 e la mancanza di due lettere alla fine delle righe. Probabilmente si tratta comunque di una variante: il bollo è pubblicato come intero, inoltre sono differenti i bolli ornamentali (omessi in Quilici).
Datazione. V. 2480.
CIL XV S. 535
Bollo A
Forma: 110
1. M∙L∙PETRON^IOR^V^M
2. VETERA^N^I∙ET TIRONIS
M. L. Petroniorum Veterani et Tironis.
Sopra, in bollo separato caduceus alatus.
CIL XV S. 535
Bollo B
Forma: 110
1. P∙GAVI
2. SECVNDI
P. Gavi Secundi.
Sotto, in un bollo separato ramus.
Edizioni. CIL XI 6691.17 (d., Bolsena). In Lazzeretti 2000, 95 per questi bolli si fa erroneamente riferimento a CIL XI 6691.17b = S. 534.
Commenti. Il rinvenimento nella domus di Laberius Gallus, vissuto all'inizio del III sec. (PIR L 6) ha indotto Lazzeretti a cercare legami fra Petronii e Gavii nel II sec. d.C. Datando (con giustificata cautela) i bolli alla metà del II sec., ella propone un collegamento con il bollo di Sex. Gavius Celer, Novum CIL XV 2447/8.2. Per Petronii attestati a Volsinii v. Tassaux 1987, 551s.
Datazione. V. 2480.
CIL XV S. 620
Forma: 110
1. PETRONIAE GALLAE
2. APOLLONIVS·SER·FEC
Petroniae Gallae Apollonius ser(vus) fec(it).
In bolli separati ai lati due tridenti "ed attorniato da bucranii".
Edizioni. CIL X 8056.261 (d., Gergei, Sardegna). Zucca 1981, 16 n. 8.
Commenti. Apollonius potrebbe essere identico all'omonimo servo di M. Petronius Leo in S. 534 (Bloch). Braito 2020, 245s. Cat. 104.
CIL XV 2481
Bollo A
Forma: 110
1. [P]'ETRON GALLA^E
Petron(iae) Gallae
CIL XV 2481
Bollo B
Forma: 110
1. CRESC SER FEC[---]
Cresc(ens) ser(vus) fec(it?).
A sinistra dei due bolli in bollo separato ramus palmae.
Commenti. Dolio (rep. musei Laterani). V. CIL XV S. 620.
Novum CIL XV 2481/2.1
Forma: 110
Sig. 9.5, 2.0. Lett. 1.2-1.4.
1. PHILETVS·'F
Philetus f(ecit).
Commenti. Attestato con bolli di un M. Antistius e di C. Autronius Clemens, v. Novum CIL XV 2416/7.2.
Novum CIL XV 2481/2.2 Fig. Gianfrotta - Hesnard 1987, fig. 12
Forma: 900
Sig. 9.8, 3.6.
1. C∙PIRANVS
2. FELIX∙FEC
C. Piranus Felix fec(it).
In bollo separato, cm 2.7, 2.9, è raffigurato un phallus (?).
Edizioni. Gianfrotta - Hesnard 1987, 289 n. 28, fig. 12 (d.).
Commenti. Rinvenuto in una villa ubicata nella zona di Cecanibio, nel suburbio NO di Roma. I Pirani sono attestati solo a Minturno (Lazzeretti 1998, 342 con n. 105). Il dolio è in effetti di produzione minturnense, una produzione poco attestata a terra - v. l'elenco in Lazzeretti 1998, 242. Nel suburbio di Roma è stato rinvenuto anche il Novum CIL XV 2429/30.4.
Datazione. Il contesto è di I sec. d.C.
Novum CIL XV 2481/2.3 Fig. Reynolds 1961, tav. XXIII.c.
Forma: 110
Sig. 4.8, 2.5.
1. C·P^LO^T
C. Plot( ).
Edizioni. J.M. Reynolds, ©PBSR 29 (1961), 88 N. 8 tav. XXIII.c (d., Veii) ©BSR. Steinby 1978-79, 79 N. 186.
Novum CIL XV 2481/2.4
Forma: 110
1. L·PLOTIVS
2. GRATVS·FEC
L. Plotius Gratus fec(it).
Edizioni. Sotgiu 1971, 250. Zucca 1987, 675 (d., Biora, Sardegna).
CIL XV 2482
Forma: 110
1. PRIMI'G[---]
2. TVLLI·F[EC
Primig[(enius)? Dom(iti)?] Tulli f[ecit].
Edizioni. CIL XI 6693.1. Pallecchi 2002, 153 punzone 18.57
Commenti. Primigenius ha continuato l'attività come servo delle due Domitiae Lucillae, v. CIL XV 2483 e 2484.
Datazione. Fra gli anni 93 e 108 d.C.
CIL XV 2482 var. = S. 496 Fig. Pallecchi 2002, punzone 18.56.
Forma: 110
Sig. 6.0+, 3.4. Lett. 1.3 ca.
1. PRIMIGEN[---]
2. CN DOM TV^LL
Primigen[ius] Cn. Dom(iti) Tull[i].
Edizioni. CIL XI 8115. A. Fernández Izquierdo, CuadCastellon 7 (1980), 179 N. 2. Parker 1992, 71 N. 98. Pallecchi 2002, 152s. punzone 18.56.
Datazione. Fra gli anni 93 e 108 d.C. Come nota Pallecchi, il naufragio del relitto di Ben Afeli deve essere posteriore all'a. 93.
CIL XV 2483 Fig. Huguet 2016, fig. 2.4.
Forma: 110
Sig. 5.9, 2.1+.
1. PRIMIGENI
2. [D] P·F·LVCILLAE
Primigeni [D(omitiae)] P. f. Lucillae.
Edizioni. CIL XII 5678.2 (d.?). Steinby 1977, 53 (m.; CIL XV d.). Pallecchi 2002, 161s. punzone 18.73 Nn. 186-187. Huguet 2016, 313 N. 4, fig. 2.4 (dis. dell'aut.).
Commenti. Huguet nota che al momento del rinvenimento il bollo era completo. Cfr. 2484.
Datazione. Aa. 123-155 d.C.
CIL XV 2484
Forma: 110
1. [PRI]'MIGENI
2. [LVCILL]A^ES·SER
[Pri]migeni [Lucill]aes ser(vi).
Edizioni. CIL XI 6693.2. Pallecchi 2002, 162 punzone 18.74 N. 188.
Commenti. Probabilmente mortarium. Da Chiusi. Potrebbe trattarsi sia di Domitia Lucilla maior che minor (Dressel). Cfr. 2482 e 2483.
Novum CIL XV 2484/5
Forma: 110
1. PRIMIGENIVS FECIT
Primigenius fecit.
Commenti. Associato a Novum CIL XV 2492/3.1 di Sabidius Parhasius.
CIL XV 2485 = S. 493 Fig. Pallecchi 2002, punzone 18.35 (ric. grafica).
Forma: 110
Sig. 8.4+, 4.0. Lett. 1.4, 1.4. Lin. 1, 1, 1.
1. PRISCVS·DVOR
2. DOMITIOR^VM
Priscus duor(um) Domitiorum.
Edizioni. R. Paribeni, NSc 1902, 381. Pallecchi 2002, 139 punzone 18.35 Nn. 125a/b (m., Pompei inv. 17838). Cebrián Fernández - Hortelano Uceda 2016, 150 N. 69 con fot., disegno fig. 1.69. Aguarod Otal 2022, 333 N. 18, fig. 7.18. Scheda Pompei inv. 17838.
Commenti. Su due dolia rinvenuti a Roma e su mortarium da Pompei (R. Paribeni, NSc 1902, 381) e dalla Spagna (Segobriga). Cfr. S. 494a-b dove Priscus compare come servo di Cn. Domitius Afer.
CIL XV 2485 = S. 493 var. Fig. Cebrián Fernández - Hortelano Uceda 2011, fig. 3.2.
Forma: 110
Sig. 6.5+, 3.5. Lett. 1.2, 1.2. Lin. 1, 1?, 1.
1. [P]'RISCVS·DVO[R]
2. 'DOMIT^IOR^'V[M]
[P]riscus duo[r(um)] Domitioru[m].
Edizioni. Cebrián Fernández - Hortelano Uceda 2011, 131 N. 2 con fot., dis. p. 139 fig. 3.2 (m., Segòbriga). Aguarod Otal 2022, 333 N. 17, fig. 7.17.
Commenti. La nuova variante differisce dal bollo attestato anche su doli per il nesso T^I in r. 2.
CIL XV S. 536
Forma: 110
1. FECIT∙PRISC[---]
2. FIGLINIS OCE[---]
Fecit Prisc[us ...in] figlinis Oce[anis].
Edizioni. Lazzeretti 1992-93, 783s. N. 410. Pallecchi 2002, 253 punzone 39.6 N. 421.
Commenti. Per un altro bollo delle figlinae Oceanae v. CIL XV S. 526. Bloch non specifica il supporto (m./ d.); conservato nell'Antiquario Comunale.
Datazione. Fra i bolli più antichi delle f. Oceanae, Steinby 1974-75, 69.
CIL XV S. 537
Bollo A
Forma: 110
1. PYRAMI ENCOLPI
2. AVG DISP∙ARCARI
Pyrami Encolpi Aug(usti) disp(ensatoris) arcari.
Ai due lati in bolli separati caduceus alatus.
CIL XV S. 537
Bollo B
Forma: 110
1. AMPLIA^TVS∙VIC∙F
Ampliatus vic(arius) f(ecit).
A d. in bollo separato caduceus alatus.
Commenti. Su due doli rinvenuti nel 1939 a Ostia insieme a CIL XV S. 470, CIL XV S. 471, CIL XV S. 509, CIL XV S. 539, CIL XV S. 564, CIL XV S. 565; Bloch 1953, 225 Ostia III.XIV.3. Per Aug. disp. arcarius v. O. Hirschfeld, Die Kaiserlichen Verwaltungsbeamten bis auf Diocletian3. Weidmann, Berlin 1963, 401 n. 3, 461 n. 3. Encolpus forse era connesso con l'annona. Pyramus forse compare come liberto, T. Flavius Pyramus in CIL XV S. 506 (Bloch). V. 2436.
Novum CIL XV S. 537/CIL XV 2486 Fig. Pallecchi 2002, punzone 18.84 (ric., da Sabrié - Sabrié); Sabrié - Sabrié 1981, dis. 39.13, 14.
Forma: 110
Sig. 9.8+, 3.3. Lett. 1.1.
1. Q·OPPI·IVSTI
2. [C]ANDIDVS·D P F L
Q. Oppi Iusti Candidus D(omitiae) P. f. L(ucillae).
Commenti. Associato a bollo anepigrafe, tralcio di vite; Sabrié - Sabrié Nn. 11 e 12, dis. 39.13, 14, fot. 41.13, 14.
Edizioni. Sabrié - Sabrié 1981, 89s. Nn. 10-12, dis. 38.10, 39.11-12, fot. 41.11 (m., relitto Gruissan, Grand Basin C Narbonne, datato 129-150 d.C.). Pallecchi 2002, 164s. punzone 18.84 Nn. 197-199.
CIL XV 2486 Fig. Pallecchi 2002, punzone 18.85 (da Sabrié - Sabrié); Huguet 2016, figg. 2.2-3.
Forma: 110
Sig. 7.6+, 3.2. Lett. 1.2 ca.
1. 'RESTITVT[VS]
2. Q OPP·IVST·F'E[C]
Restitut[us] Q. Opp(i) Iust(i) fe[c(it)].
Edizioni. Sabrié - Sabrié 1981, 89s. N. 9, dis. 38.9, fot. 40.9 (m., relitto Gruissan, Grand Basin C Narbonne, datato 129-150 d.C.). Pallecchi 2002, 165 punzone 18.85 Nn. 200-201. Huguet 2016, 313 Nn. 2-3, fig. 2.2-3 (dis. dell'aut.).
Paleografia. R. 2, forse [O]PP^I Dressel.
Commenti. Le misure sono quelle del fr. noto a Pallecchi.
Novum CIL XV 2486/ S. 538.1 Fig. Pallecchi 2002, punzone 18.86 (ric., da Aguarod Otal).
Forma: 110
Sig. 7.6, 3.5. Lett. 1.3.
1. Q·OPPI
2. VERECVNDI
Q. Oppi Verecundi.
Edizioni. Sabrié - Sabrié 1981, 89s. Nn. 1-8, fig. 38, dis. 38.1-8, fot. 40.1-5, 7 (m., relitto Gruissan, Grand Basin C Narbonne, datato 129-150 d.C.). Aguarod Otal 1991, 165 N. 9 fig. 40. Pallecchi 2002, 165s. punzone 18.86 Nn. 202-210a/b. Aguarod Otal 2022, 334 N. 35, fig. 8.35.
Commenti. Aguarod Otal completa C. OPPI.
Datazione. Il naufragio del relitto di Gruissan si data attorno all'a. 130 (Sabrié - Sabrié, 89s.).
Novum CIL XV 2486/ S. 538.2 Fig. Pallecchi 2002, punzone 18.87 (ric. grafica).
Forma: 110
Sig. 6.6+, 3.8. Lett. 1.2.
1. Q·OPPIVS
ramus palmae ds.
2. VEREC·FEC
Q. Oppius Verec(undus) fec(it).
Edizioni. Pallecchi 2002, 166 punzone 18.87 Nn. 211a/b (m., Ostia V.II.2.C11, amb. 7; Horrea Epagathiana inv. 46038).
Novum CIL XV 2486/ S. 538.3
Forma: 110
Sig. 9.5, 2.0. Lett. 1.2-1.4.
1. PHILETVS·'F
Philetus f(ecit).
Edizioni. V. Novum CIL XV 2416/7; impresso tre volte su orlo di dolio insieme a bolli di M. Antistius Mar[---] e C. Autronius Clemens.
Novum CIL XV 2486/ S. 538.4
Forma: 130
1. L·POMPONIVS
2. CRESCES·FEC
L. Pomponius Cresces fec(it).
Ai due lati due bolli con ramus palmae.
Commenti. Associato al bollo CIL XV 2441 di C. Fidiclanius Primus.
Novum CIL XV 2486/ S. 538.5 Fig. Pallecchi 2002, punzone 18.93
Forma: 110
Sig. 7.0+, 3.3. Lett. 1.0.
1. SEX·PVBL
2. ICI sagitta CONSO
Sex. Publici Conso(rtis).
Edizioni. A. García y Bellido, 'Parerga de arqueología e epigrafía hispano-romana II. Morteros', ArcEspA 36 (1963), 200. Steinby 1978-79, 80 N. 191. Ramos - Wagner - Fernandez 1984, fig. 15.2; Pérez González - Fernández Ibánez 1989, 74 N. 3, fig. 3 (Cordoba). M.A. Sánchez Sánchez, 'Producciones importadas en la vajilla culinaria romana del Bajo Guadalquivir', in X. Aguilué - M. Roca (ed.), Cerámica comúna romana d'época alto-imperial a la península Ibèrica. Monografías Ampuritanas 8. Empúries 1994, 260 fig. 8, 265. Pallecchi 2002, 171 punzone 18.93 Nn. 218-219a/b (m., Cordoba). Aguarod Otal 2022, 334 N. 38, fig. 8.38.
Commenti. In Steinby 1978-79 si fa riferimento all'edizione di A. Ramos Folqués, Miscelánea Arqueológica II. Barcelona 1974, 267, dove il testo SEX PVB·CI CONS sta su una sola riga, probabilmente per errore. Il mortarium citato proviene infatti anch'esso da Cordoba.
Indubbiamente si tratta di Sex. Publicius Consors (non riconosciuto in Pérez González - Fernández Ibánez 1989), officinatore imperiale nella seconda metà del II secolo (Steinby 1974-75, 29, 37 e 72).
Novum CIL XV 2486/ S. 538.6
Forma: 110
1. F S·PVDES
F(ecit) s(ervus) Pudes.
Commenti. Associato a CIL XV 2493 bollo B di Sabidia T. f. Procula.
Novum CIL XV 2486/ S. 538.7
1. REPENTINVS F
Repentinus f(ecit).
Commenti. Associato ai bolli CIL XV 2500a-b, C. Titieni C. f. Flori.
Novum CIL XV 2486/ S. 538.8
Forma: 110
1. RESTITVTVS
2. SER r. p. ss. FEC
Restitutus ser(vus) fec(it).
Commenti. Associato a CIL XV 2491 di T. Sabidius Certus.
CIL XV S. 538
Forma: 110
1. RHODINVS
2. SER∙FEC
Rhodinus ser(vus) fec(it).
Edizioni. Gius. Gatti, NSc 1903, 202 (d., Ostia). Rinvenuto insieme a CIL XV 2449 su doli diversi.
Novum CIL XV S. 538/9.1 Fig. Filippi 2003, fig. 5.
Forma: 110
1. DE F RV
De f(iglinis?) Ru( )?
Edizioni. Filippi 2003, 287, fig. 5 (d.).
Comenti. G.L. Gregori scioglie dubitativamente De f(iglinis) Ru(fianis) o De (sc. figlinis) F(uri) Ru(fi); 'Nomina transcriticia e praedia subsignata: debiti, ipoteche e finanze locali', in Il capitolo delle entrate nelle finanze municipali. CEFR 256. Rome 1999, 25-39, part. 36 n. 37.
Attestazioni. Rinvenuto nel territorio di Anticoli Corrado.
Novum CIL XV S. 538/9.2 Fig. Gianfrotta 1972, fig. 204.
Forma: 110
1. HILARVS RVBRI FECIT
Hilarus Rubri fecit.
Commenti. Associato al bollo Novum CIL XV 2500/1.4 di L. Torius Pilaro( )?.
CIL XV S. 539
Forma: 110
1. II∙RVFENORVM
2. CELERIS ET POLLIO
Duorum Rufenorum Celeris et Pollio(nis).
Sopra, in bolli separati tre volte caput bovis.
Commenti. Su dolio rinvenuto nel 1939 a Ostia insieme a CIL XV S. 470, CIL XV S. 471, CIL XV S. 509, CIL XV S. 564, CIL XV S. 565; Bloch 1953, 225 Ostia III.XIV.3. Taglietti 2015, 270 n. 16. Secondo A. Mastino (v. Novum CIL XV 2488/S. 541) si tratterebbe di due figli di L. Rufenus Proculus cavagliere o senatore. Lo status sociale di Proculus non è noto; Celer e Pollio sono piuttosto suoi liberti.
Novum CIL XV S. 539/540
Forma: 110
1. L RVFENVS hedera
2. PHOEBVS FEC
L. Rufenus Phoebus fec(it).
In bollo separato: tridens.
Edizioni. D. Vaglieri, NSc 1912, 434 (d., Ostia). Steinby 1978-79, 80 N. 192. Taglietti 2015, 271 n. 16 (Novum 2486/7 I).
Paleografia. In r. 1 hedera invece di una sagitta Taglietti.
CIL XV 2487 = S. 540
Forma: 110
1. L·RVFENI·PROCV^LI
2. COGIT[A]TVS·SER·F
L. Rufeni Proculi Cogit[a]tus ser(vus) f(ecit).
Edizioni. Taglietti 2015, 270. Cfr. M. Frederiksen, PBSR 23 (1955), 72 N. 12b (d.), [---]FENI·I[---] = Steinby 1978-79, 87 N. 256, forse un fr. di questo bollo o del Novum CIL XV 2488/S. 541.
Commenti. Su dolio da Via Cavour.
CIL XV 2487 = S. 540 var. Taglietti 2015, fig. 6.
Bollo A
Forma: 110
1. [L] RVFENI
2. 'PROCVLI
[L.] Rufeni Proculi.
CIL XV 2487 = S. 540 var. Fig. Taglietti 2015, fig. 6.
Bollo B
Forma: 110
1. COGITATVS
2. SER·FEC
Cogitatus ser(vus) fec(it).
Edizioni. Wilson 1990, 257s. fig. 214b (Mazara). Taglietti 2015, 270 fig. 6.
